Prevencija nasilnog ekstremizma

 

09.08.2018. u prostorijama NVO Institut za socijalnu i obrazovnu politiku u Nikšiću, održano je predavanje ,,Prevencija nasilnog ekstremizma-Strategija suzbijanja nasilnog ekstremizma Vlade Crne Gore’’. Posljednje godine bile su obilježene rastućom globalnom prijetnjom od nasilnog ekstremizma. Uprkos enormnim naporima globalne međunarodne zajednice, prijetnja od nasilnog ekstremizma još uvijek nije obuzdana niti izolovana u jednom regionu ili jednoj zemlji. Terorizam u Evropi nalazi svoju inspiraciju u većoj raznolikosti ideologija (nacionalističkim i separatističkim ideologijama, inspirisanim Al Qaidom, ISIS-om, nasilnim ljevičarskim, anarhističkim i desničarskim ideologijama...) Međutim, terorističke i nasilne ekstremističke aktivnosti ne vrše se isključivo od strane centralizovanih i hijerarhijski postavljenih organizacija, već uključuju i manje grupe i pojedince koji djeluju samostalno i planiraju napade pod ograničenom ili nikakvom nadležnošću nadređene organizacije i time napore za njihovim spriječavanjem čine još težim. Takođe, nekadašnje pravilo da terorizam i nasilni ekstremizam čine pojedinci i grupe van Evrope, više ne važi. Sadašnja iskustva i dešavanja govore upravo suprotno. Brojni teroristi koji planiraju terorističke napade na području Evrope - žive u Evropi. Takvi napadi uzrokuju više od gubitka života i ekonomske štete: ugrožavaju bezbjedan život stanovništva, stvaraju nesigurnost i razdor među zajednicama u Evropi izazivajući porast reakcionističkih i ekstremističkih pogleda u ostalim djelovima društva. Time se pridonosi stvaranju plodnog tla za ekstremizam, neprestanog začaranog kruga radikalizacije, agresije i nasilnih odgovora. Radikalizacija stanovnika evropskih država, kroz ekstremističke propagande postaje sve zastupljenija, pri čemu se u postupku vrbovanja maksimalno koriste savremena tehnološka komunikaciona dostignuća i socijalne mreže. Terorističke organizacije i ekstremisti iskorištavaju tehnološki napredak kako bi pronašli nove načine da uključe nezadovoljne, koristeći društvene mreže, video kanale i radikalne sobe za razgovor na internetu. Kao posljedica ovako agresivnog procesa pridobijanja novih pristalica nastao je fenomen „stranih boraca” koji putuju u inostranstvo, u konfliktna i ratom zahvaćena područja, kako bi se u okviru paravojnih i terorističkih formacija pripremili i borili u područjima u kojima se odvijaju sukobi, postajući tako još radikalniji i opasniji za društvo. Naoružani novostečenim borbenim vještinama, mnogi od „stranih boraca” po povratku iz područja u kojima se odvijaju sukobi postaju prijetnja po bezbjednost, i potencijalni izvršioci terorističkih napada. Fenomen stranih boraca je sa borbama u Siriji dobio na intenzitetu i postao problem za čitav svijet, Evropu i region Balkana. Broj ekstremista koji putuju da bi učestvovali u sukobima u zadnjih nekoliko godina u konstantnom je porastu. S porastom broja stranih boraca ujedno raste i prijetnja po bezbjednost. Tradicionalne metode u borbi protiv ovog fenomena pokazale su se kao nedovoljno efikasne za rješavanje novih trendova u radikalizaciji i nasilnom ekstremizmu koji vodi ka terorizmu. Iz tog razloga prepoznata je potreba sveobuhvatnijeg pristupa kako bi se spriječila i suzbila radikalizacija. Taj sveobuhvatniji pristup podrazumijeva uključivanje cijelog društva, i preduzimanje čitavog spektra mjera za sprječavanje i suzbijanje radikalizacije i nasilnog ekstremizma koja dovodi do terorizma. U skladu sa trenutnim stanjem u Evropi i regionu, Crna Gora je prepoznala potrebu davanja odgovarajućeg odgovora narastajućem problemu radikalizma i nasilnog terorizma, koji u skladu sa njegovom definicijom, u svakom momentu može da se prelije i u Crnu Goru, kroz terorističke akte pojedinaca i/ili grupa, već prepoznatih u našem najbližem okruženju. Iz tog razloga Vlada Crne Gore je prepoznala potrebu izrade strateškog dokumenta koji će sadržati niz planskih aktivnosti na sprječavanju ovog fenomena, njegovom suzbijanju u slučaju pojave, i saniranju posledica po bezbjednost društva i države ukoliko do njih dođe. Strategija suzbijanja nasilnog ekstremizma pripremljena je kao dio napora Vlade Crne Gore da na djelotvoran način odgovori problemima radikalizacije i nasilnog ekstremizma. Ona predstavlja sastavni dio brojnih aktivnosti Vlade Crne Gore u cilju doprinosa globalnoj borbi protiv terorizma bez obzira na njegovu formu i pojavni oblik. Nadovezuje se i dopunjuje nacionalnu Strategiju za sprječavanje i suzbijanje terorizma, pranja novca i finansiranja terorizma i predstavlja odgovor na prijetnju od nasilja motivisanog radikalizacijom, prijetnju od nasilnog ekstremizma i posebno kao odgovor na problem stranih boraca. Bezbjednosna prijetnja koja je u zadnje vrijeme postala veoma učestala, jeste učešće stranih boraca u oružanim sukobima širom svijeta. Najrasprostranjeniji način učešća stranih boraca u inostranim sukobima jesu plaćenici. Kada je reč o stranim plaćenicima, međunarodno humanitarno pravo im ne priznaje status legalnih ratnika zato što je njihovo učešće u oružanom sukobu motivisano ličnom korišću, u vidu materijalne naknade znatno veće od one koja je obećana ili plaćena borcima sličnog ranga ili funkcije u oružanim snagama te strane. Zato im se ne priznaje ni status ratnih zarobljenika. Konvencija UN protiv regrutovanja, korišćenja, finansiranja i obučavanja plaćenika obavezuje države članice da ne stoje iza bilo koje radnje inkriminisane Konvencijom, i obavezuje države  da ih svojim nacionalnim zakonodavstvima zabrane. Vlada Crne Gore predložila je uvođenje novog krivičnog djela „Učestvovanje u stranim oružanim formacijama“ što je Skupština i podržala donošenjem Zakona o dopuni Krivičnog zakonika Crne Gore u februaru 2015. godine. Nasilni ekstremizam, u najširem smislu predstavlja negiranje demokratije i ljudskih prava i predstavlja jedan od najtežih oblika kršenja ljudskih prava zagarantovanih međunarodnim konvencijama. Radikalizacija, ukoliko nije povezana sa nasiljem ili drugim nezakonitim radnjama, kao što je podstrekavanje mržnje, ne predstavlja prijetnju društvu. Međutim, radikalizacija često vodi ka primjeni nasilja, terorizmu ili drugim zakonom zabranjenim radnjama, kao sredstvima za postizanje ciljeva, a koje predstavljaju ozbiljnu prijetnju za društvo i koje se moraju spriječiti i adekvatno sankcionisati.Suzbijanje nasilnog ekstremizma i radikalizacije koja vodi ka terorizmu zahtijeva sveobuhvatnu i dobro iskoordiniranu reakciju države, koja bi obuhvatila efikasnu reakciju krivičnopravnog sistema, uz uvažavanje ljudskih prava, a protiv onih lica koja podstiču druge na nasilni ekstremizam i preventivno djelovanje kroz kontinuinirano sagledavanje i praćenje prilika koje pogoduju nasilnom ekstremizmu, a samim tim i terorizmu. Predavač je bio izvršni direktor Instituta Mitar Radonjić.

Prijavite se na Newsletter!