Rizici tokom procesa pristupanja EU

 

20.03.2018. u prostorijama Instituta za socijalnu I obrazovnu politiku održana  je debata pod nazivom ,,Rizici tokom procesa pristupanja EU’’ kao dio projekta ,,Mladi za unaprjeđenje procesa pristupanja EU’’ a u okviru oblasti rada Instituta-evropske integracije,vladavina prava i razvoj demokratije.

Plan aktivnosti i budžet komunikacione strategije nikada nije dovoljan; mobilizacija resursa za ove aktivnosti je ključna da bi se ideja integracija i „život“ crnogorskih građana unutar Unije približili svima – ne samo onima koji to zaista i žele, već posebno onima koji proces ne razumiju ili se boje promjena koji on nosi (koje bi se možda mogle negativno odraziti na nečiji način života, izvore prihoda, ukupni ambijent življenja).

• Skretanje u populizam – još u Strategiji proširenja 2012-2013. godine, Evropska komisija je ukazala na potrebu daljeg očuvanja kredibiliteta procesa EU integracija, između ostalog i kroz pažljivu upotrebu svih formulacija, tj. promocije vellikih očekivanja i obećanja koje proces integracija donosi, pa  sve do izbjegavanja svih oblika verbalne zloupotrebe “rječnika” EU agende, kao pokrića za odlaganje suštinskih reformi od strane političkih elita (ta je preporuka data kroz Strategiju svim zemljama proširenja, Zapadnom Balkanu i Turskoj).

• Prikiriveni otpor integracijama kao strah od „desuverenizacije“ – i pored preovlađujućeg mišljenja da nemamo deklarisanih euroskeptika u političkim grupacijama ili među ključnim nosiocima aktivnosti u zemlji, postoji mogućnost latentnog otpora dinamičnim integracijama, kao reakcija na sve veće “miješanje” Brisela u političke, pravne, ekonomske i administrativne prilike u zemlji, već u ranoj fazi pristupnog procesa.

• Smanjenje diskrecione nadležnosti vlade u vođenju makroekonomske politike – diskreciona prava vlada država kandidata u vođenju ekonomske politike se značajno i postepeno smanjuju, posebno u oblasti upravljanju dugom i subvencijama (pod posebnom pažnjom EU je antimonopolska politika i državna pomoć); u tom kontekstu, potrebno je dobro pregovarati o rokovima i imati razumno pojašnjenje za sve odluke i akcije u ovim oblastima.

• Gubljenje granice izvršne i zakonodavne vlasti – u preporukama EU institucija, tokom pregovaračkog procesa, često se preporučuju transferi nadležnosti sa vlade na skupštinu, a da bi se procesi učinili transparentnijim, što čini da se gubi jasna granica između izvršne i zakonodavne vlasti; Izvršna vlast gubi dio svojih nadležnosti, a i dalje ostaje u potpunosti odgovorna za kvalitet refomi koje traži EU agenda, kao i za sve ono što o čemu je pregovarano sa EU o uslovima budućeg članstva; sa druge strane, uloga skupštine jača, čini se i preko granica njenih ukupnih kapaciteta, gdje ponekad kontrolna funkcija nadvlada osnovnu – zakonodavnu funkciju; po Ustavu Crne Gore, „vlast je uređena po načelu podjele vlasti na zakondavnu, izvršnu i sudsku... Odnos vlasti počiva na ravnoteži i međusobnoj kontroli“ (član 11 Ustava Crne Gore); zahtjevi za izmjenom najvišeg pravnog akta u ranoj fazi integracija, jačanje “političke trgovine” u susret “evropskim” rokovima i sl.

Sabirajući koristi i mogućnosti, oduzimajući troškove i pažljivo čitajući rizike koji prate proces integracija zemlje u Evropsku uniju, zaključci debate su:

  • opšte koristi integracija su veće nego njeni rizici i troškovi,
  • neke razumne alternative, u današnjim prilikama – nema, ostaje Evropska unija kao racionalan izbor i kao strateški spoljnopolitički prioritet kojem treba težiti,
  • ono što je takođe veoma bitno - crnogorski građani imaju nadasve pozitivna očekivanja od procesa pristupanja EU i podrška je jasna i stabilna.

Zato, posvećenim radom, i uz dobru komunikaciju sa građanima, ključni akteri procesa, treba da nastave da ostvaruju ovaj vrijedan cilj – a to je članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji!

Prijavite se na Newsletter!