Zajedničke vrijednosti EU

 

09.03.2018. u prostorijama Instituta za socijalnu I obrazovnu politiku održano je predavanjepod nazivom ,, Zajedničke vrijednosti EU’’ kao dio projekta ,,Mladi za unaprjeđenje procesa pristupanja EU’’ a u okviru oblasti rada Instituta-evropske integracije,vladavina prava i razvoj demokratije.

Evropska unija promoviše: Zajedničke evropske vrijednosti na kojima počiva Unija: o vrijednost mira, o vrijednost demokratije, o vrijednost pravne države, o vrijednost osnovnih i ljudskih prava. Vrijednost državljanstva Evropske unije, koje ne zamjenjuje već dopunjuje nacionalno državljanstvo, uključujući pravo na zaštitu, slobodu kretanja, pravo učešća na lokalnim izborima u zemlji prebilvališta i druga prava. Vrijednost prostora pravde, slobode i bezbjednosti, kao veliku tekovinu evropskog integracionog procesa. Vrijednosti zajedničkog evropskog tržišta: o unutrašnje tržište bez granica, sa slobodnim protokom roba, usluga, rada, kapitala i znanja, o harmoničan, balansiran i održiv razvoj ekonomskih aktivnosti, o visok nivo zaposlenosti i socijalne zaštite, o jednakost između muškaraca i žena, o održiv i neinflacioni rast, o visok nivo konkurencije, o visok nivo zaštite i poboljšanja kvaliteta životne sredine, o podizanje životnog standarda i standarda življenja, o ekonomsku i socijalnu koheziju i solidarnost među državama članicama, o dublju ekonomsku integraciju kroz Evropsku monetarnu uniju i zajedničku evropsku valutu – euro.

Iako su politički i bezbjednosni razlozi bili dominantni prilikom začetka procesa evropskih integracija, danas je ovaj proces vođen istovremeno i snažnim ekonomskim interesom. Kroz proces evropskih integracija, društveni i ekonomski sistemi država članica EU i njihovi građani ostvaruju mnoge prednosti Unije: zajednička bezbjednost unutar granica EU,             visok nivo demokratije i zaštite ljudskih i manjinskih prava,bolji standard usljed koristi od ekonomije obima koju stvara jedinstveno EU tržište,  više mogućnosti za zapošljavanje u okviru država EU, visok nivo socijalne zaštite i evropska solidarnost u podsticanju skladnijeg regionalnog razvoja (ekonomske, socijalne i teritorijalne kohezije) ,pristup kvalitetnom obrazovanju i zdravstvu.

EU je najveći svjetski donator i pružalac humanitarne i razvojne pomoći i u znatnoj mjeri pomaže regionalni razvoj u svijetu i pruža razvojnu pomoć nerazvijenim državama. EU pruža oko 55% ukupne međunarodne razvojne pomoći. Kancelarija za humanitarnu pomoć (ECHO, European Community Humanitarian Office), koja je u sistemu Evropske komisije osnovana 1992. godine, ima za cilj da nadzire i koordinira humanitarnu podršku EU. Budžet ECHO je preko 500 miliona eura godišnje. Humanitarna pomoć EU je bezuslovna. Cilj je pružiti pomoć unesrećenima, bez obzira na njihovu rasu, religiju ili političko uvjerenje njihovih vlada.

Humani aspekti međunarodnih odnosa EU – Unija je posebno aktivna u promovisanju humanih aspekata u međunarodnim odnosima kao što su solidarnost, ljudska prava i demokratija. Sporazumi EU sa njenim partnerima iz cijelog svijeta ne odnose se samo na trgovinu i klasičnu finansijsku i savjetodavnu podršku, već osiguravaju i okvir za politički dijalog i sadrže klauzulu koja omogućava Uniji da obustavi ili otkaže trgovinu ili pomoć ako zemlja partner krši ljudska prava. EU je 2003. godine donijela odluku da svaki novi sporazum mora uključiti klauzulu prema kojoj će se partneri obavezati da neće proizvoditi oružje za masovno uništavanje. Važno je zapamtiti da je i trgovačka politika EU usko povezana sa njenom razvojnom politikom, jer EU kroz razne trgovinske olakšice pomaže zemlje u razvoju da se bore protiv siromaštva i da se integrišu u globalnu ekonomiju. Unija nudi niže carinske stope za uvoz roba iz zemalja koje poštuju osnovne radne uslove i standarde koje je naznačila Međunarodna organizacija rada. Promovisanje ljudskih prava  – EU promoviše poštovanje ljudskih prava, kako u svojim granicama, tako i van njih. Unija se fokusira na građanska, ekonomska, socijalna i kulturna prava. Ona, takođe, nastoji da promoviše prava žena i djece, kao i prava manjina i raseljenih osoba. Elementi koji osiguravaju poštovanje ljudskih prava dio su sporazuma o saradnji između EU i njenih partnera. Oni su i dio zahtjeva koji se stavljaju pred zemlje koje žele da postanu članice Unije (unapređenje demokratije, izgradnja „odgovorne vlasti” i vladavina zakona, podrška za ukidanje smrtne kazne na svjetskom nivou, borbu protiv torture i nekažnjavanja zločina, podrška međunarodnim tribunalima i krivičnim sudovima,  borba protiv rasizma, ksenofobije i diskriminacije manjina i izvornog stanovništva).

Značaj demokratije i ljudskih prava za EU – ljudska prava su vodeća dimenzija EU. Kršenje ljudskih prava i osnovnih sloboda, te postojanje diskriminacije po bilo kojoj osnovi, predstavlja opasnost za postizanje osnivačkih ciljeva EU, a naročito ostvarenje visokog nivoa zapošljenosti i socijalne zaštite, podizanje nivoa životnog standarda i kvaliteta življenja, kao i ekonomske i društvene kohezije i solidarnosti. EU je utemeljena na principima slobode, demokratije, na vladavini prava i poštovanju ljudskih prava i osnovnih sloboda. Države članice obavezane su tim načelima. Riječ je, dakle, o vrijednostima zajedničkim za sve države članice. Možemo, takođe, reći da su demokratija, demokratske institucije i poštovanje ljudskih prava od ključnog značaja za ekonomski razvoj i napredak, koji se najčešće vežu za projekat EU. Ključna potvrda funkcionalne demokratije i poštovanja ljudskih prava jesu efikasne institucije, razvijena antikorupcijska politika, efikasno i nezavisno sudstvo, zaštićene i integrisane različite manjinske zajednice. Uticaj procesa globalizacije na EU integracije – pojam globalizacije izveden je od riječi „global”, što znači ukupni, a globalizam predstavlja način posmatranja događaja u cjelini. U ekonomiji, globalizacija podrazumijeva proces otvaranja i liberalizacije nacionalnih tržišta i njihovo stapanje u jedinstveno (globalno) tržište. To je proces kojim se intenzivira konkurentnost između firmi na tržištu. Ona podrazumijeva međunarodnu integraciju dobara, znanja, rada i kapitala. Kraj 20. i početak 21. vijeka obilježio je snažan proces globalizacije praćen sve izraženijom konkurentnošću različitih regionalnih tržišta i pojedinačnih zemalja. Proces globalizacije imao je snažan uticaj na intenziviranje procesa evropskih integracija i snaženje evropskog zajedništva. To je bio vid evropskog odgovora na sve izazove globalizacije, posebno u posljednjih 20 godina, kroz jačanje zajedničkog tržišta i stvaranje ekonomske i monetarne unije.

Mir i bezbjednost – glavni izazov danas jeste širenje mira i sigurnosti van granica Unije. Kako bi se odgovorilo na ovaj izazov, EU razvija zajedničku spoljnu i bezbjednosnu politiku tako da može da djeluje kao snažan instrument za održavanje stabilnosti, saradnje i razumijevanja širom svijeta. Evropski mirotvorci raspoređeni su u mirovnim misijama širom svijeta. Pomažući da se stvori sigurnost i stabilnost u svijetu, EU doprinosi sigurnosti građana i u okviru svojih granica.

Predavač je bio direktor Instituta Mitar Radonjić.

Prijavite se na Newsletter!